Đáp ứng sinh lý bình thường của insulin

Insulin là một hormone peptide được sản xuất bởi các tế bào beta của đảo tụy có vai trò kiểm soát chuyển hóa của carbohydrat (đường). Ngoài ra hormone insulin còn tác dụng đến chuyển hóa mô mỡ và gan thành năng lượng ATP cung cấp cho các hoạt động sống của cơ thể.

Bình thường dù có ăn vào hay không thì vẫn có một lượng insulin cố định được tiết ra, người ta gọi đó là insulin nền (basal insulin).

Ngay sau khi ăn, nồng độ insulin sẽ tăng cao để đáp ứng với nồng độ đường trong máu tăng cao. Nồng độ đạt đỉnh sau 1-2h sau ăn.

Nồng độ Insulin đáp ứng sinh lý bình thường
Nồng độ Insulin đáp ứng sinh lý bình thường của cơ thể

Do vậy mục tiêu của các phác đồ điều trị insulin là làm sao để nồng độ insulin gần giống nhất với nồng độ insulin của cơ thể.

Có hai loại insulin là insulin người và các chất tương tự insulin là những loại insulin được sản xuất nhờ vào việc gắn vào cấu trúc của insulin người một nhóm hóa học.

Bao gồm: Regular Insulin (hay insulin tác dụng nhanh) và NPH Insulin (Neutral Protamin Hagedorn)

Regular Insulin

Phát huy tác dụng sau 30 phút, đạt đỉnh sau 2-3 giờ, và có hiệu quả kéo dài 6-8 giờ.

Như vậy có thể thấy, sau 30 phút sau khi tiêm bệnh nhân mới được ăn, đỉnh insulin sau 2-3h cũng chậm hơn so với đỉnh glucose sau ăn (1-2h) chính vì vậy mà sau ăn khoảng 2-3h bệnh nhân thường có dấu hiệu hạ đường huyết.

Hiệu quả kéo dài đến 6h nên thường thì đến bữa ăn tiếp theo nồng độ insulin vẫn còn, như vậy sẽ dẫn tới tích lũy liều.

NPH Insulin

Phát huy tác dụng sau 2-4 giờ, đạt đỉnh sau 4-12 giờ và có hiệu quả kéo dài tới 12-18 giờ

Một số loại: NPH (Humulin N, Novolin N)

Insulin NPH được sản xuất với mục đích thay thế insulin nền trong cơ thể người, tuy nhiên insulin NPH vẫn có đỉnh nồng độ.

Insulin Analog hay còn gọi là “Chất tương tự insulin”

Là những hoạt chất được sản xuất nhờ vào việc thay đổi cấu trúc ban đầu của insulin người bằng việc thay thế một vài acid amin trong chuỗi acid amin của insulin người.

Bao gồm: insulin tác dụng nhanh và insulin nền (tác dụng kéo dài)

Insulin tác dụng nhanh

Bắt đầu phát huy tác dụng 15 phút sau khi tiêm, đỉnh nồng độ đạt được sau khoảng 1 giờ và kéo dài tác dụng 2 đến 4 giờ.

Một số loại : Insulin glulisine (Apidra), insulin lispro (Humalog), and insulin aspart (NovoLog)

Có thể thấy là insulin tác dụng nhanh có đáp ứng tương đối giống với insulin sinh lý của người.

Insulin nền (tác dụng kéo dài)

Phát huy tác dụng vài giờ sau khi tiêm và có hiệu lực trên 24 giờ

Một số loại: Insulin detemir (Levemir) and insulin glargine (Lantus)

Theo khuyến cáo của hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), chúng ta nên sử dụng Insulin Analog để tránh các biến chứng hạ đường huyết.
Insulin Mixtard (Hay Premixed Insulin – Insulin hỗn hợp)

Là dạng Insulin dạng kết hợp của insulin tác dụng nhanh và insulin tác dụng chậm nhằm đáp ứng đúng với đáp ứng sinh lý của insulin trong cơ thể người bình thường. Dạng insulin này khá thích hợp cho những người gặp khó khăn trong việc sử dụng 2 liều Insulin hoặc khó khăn trong việc tính liều phù hợp cho 2 loại insulin.

Insulin dạng hít

Các dạng insulin hiện nay hầu hết đầu được sản xuất ở dạng tiêm do insulin không bền với mối trường dạ dày (protein bị phân hủy trong môi trường dạ dày ) nên không thể sản xuất dạng uống được.

Vào năm 2015, Insulin dạng hít (Afrezza ) được sản xuất lần đầu tại Mỹ. Afrezza là loại insulin hít tác dụng nhanh, được sử dụng trước khi ăn và có thể được sử dụng cho người lớn bị đái tháo đường cả typ 1 và typ 2. Afrezza không thay thế được cho insulin tác dụng kéo dài, nó cần được sử dụng kết hợp với insulin tác dụng kéo dài dạng tiêm (Với bệnh nhân tiểu đường typ 1 hoặc typ 2 phải sử dụng insulin kéo dài).

Insulin dạng hít có tác dụng sau 12-15 phút sử dụng, đạt đỉnh nồng độ sau 30 phút và có thể kéo dài tác dụng trong 180 phút.