Phác đồ insulin được lựa chọn hướng tới nhiều mục đích khác nhau

– Tạo ra được nồng độ insulin gần với đáp ứng sinh lý của Insulin trong cơ thể người bình thường.

+ Nồng độ insulin nền được duy trì ổn định khi cơ thể không nạp năng lượng.

+ Nồng độ insulin đạt đỉnh sau mỗi bữa ăn phù hợp.

– Giảm thiểu biến chứng hạ đường huyết

Khi đường huyết đạt ngưỡng bình thường, việc sử dụng thuốc đôi khi có thể dẫn đến các cơn hạ đường huyết. Sử dụng insulin phải hợp lý để tránh được các cơn hạ đường huyết này.

Phác đồ điều trị bằng Insulin

– Phác đồ insulin cần phải phù hợp với:

+ Thể ĐTĐ.

+ Tuổi của bệnh nhân.

+ Mục tiêu điều trị.

+ Mức độ hoạt động thể lực của bệnh nhân.

Chỉ định

Liệu pháp insulin được chỉ định trong các trường hợp sau:

– Đái tháo đường typ 1 (phụ thuộc insulin).

– Đái tháo đường thai kỳ.

– Đái tháo đường typ 2 sau khi đã điều chỉnh chế độ ăn, lối sống và kết hợp các thuốc hạ đường huyết đường uống mà vẫn không hiệu quả.

Chống chỉ định

– Chống chỉ định insulin trong trường hợp hạ đường huyết.

Phụ nữ có thai và cho con bú

Insulin là loại thuốc điều trị đái tháo đường duy nhất có thể sử dụng cho phụ nữ có thai và cho con bú. Trong thai kỳ, cần kiểm soát đường huyết chặt chẽ để hạn chế nguy cơ xảy ra các biến chứng trên thai nhi

Tác dụng không mong muốn
– Hạ đường huyết

Tiêm insulin có thể làm giảm mạnh và giảm đột ngột đường huyết, thậm chí có thể dẫn đến hôn mê. Hạ đường huyết là tác dụng không mong muốn thường gặp nhất, thể hiện bằng các triệu chứng sau:

+ Suy nhược.           + Nhức đầu.

+ Cảm giác đói.        + Rối loạn thị giác.

+ Vã mồ hôi.            + Lú lẫn.

Trong trường hợp này, nên cho bệnh nhân dùng ngay loại đường hấp thu nhanh (kẹo, viên đường, mứt) để cải thiện nhanh chóng các triệu chứng kể trên. Trong trường hợp nặng hơn hoặc hôn mê, có thể cần tiêm một liều glucagon.

-Phản ứng dị ứng

+ Phản ứng tại chỗ: xuất hiện các vết mẩn đỏ, phù hoặc ngứa tại vị trí tiêm và sẽ hết sau vài ngày đến vài tuần. Phản ứng này có thể liên quan đến yếu tố khác (các chất sát khuẩn gây kích ứng, tiêm quá nông, dị ứng với các thành phần là chất bảo quản).

+ Phản ứng toàn thân: hiếm gặp hơn, có thể liên quan đến insulin hoặc metacresol. Hai chất này có thể gây phản ứng toàn thân, như cơn khó thở, thở khò khè, hạ huyết áp, tăng nhịp tim hoặc vã mồ hôi. Trong một số trường hợp, chỉ cần điều trị bằng thuốc kháng histamin nhưng đa phần cần điều trị bằng adrenalin và glucocorticoid tiêm tĩnh mạch.

-Loạn dưỡng lipid

Có thể hạn chế nguy cơ loạn dưỡng lipid (tăng sinh hoặc teo lớp mỡ dưới da) bằng cách thường xuyên thay đổi vị trí tiêm.

– Tăng cân

Insulin có thể gây tăng cân do tác dụng kích thích quá trình đồng hóa.

Tương tác thuốc
– Nguy cơ hạ đường huyết

Nguy cơ hạ đường huyết có thể tăng lên khi sử dụng insulin đồng thời với các thuốc sau:

+ Aspirin và các thuốc khác thuộc nhóm
salicylic (đặc biệt khi dùng liều cao).

+ Thuốc ức chế men chuyển.

+ Rượu ethylic (khuyến cáo không nên dùng đồng thời với insulin) do có nguy cơ cao xảy ra hạ đường huyết. Cần tránh các loại đồ uống có chứa cồn và các dạng thuốc có cồn.

+ Các thuốc chẹn beta, nhất là loại không chọn lọc trên tim như propanolol do bản thân các thuốc này cũng gây hạ đường huyết. Ngoài ra, các thuốc chẹn beta còn che lấp các phản ứng thần kinh thực vật trong cơn hạ đường huyết (đánh trống ngực, nhịp tim nhanh, vã mồ hôi).

Trong trường hợp phải phối hợp các thuốc trên với insulin, cần dặn dò kỹ bệnh nhân và tăng cường giám sát đường huyết.

– Nguy cơ tăng đường huyết

Một số thuốc có thể gây tăng đường huyết:

+ Thuốc an thần kinh (clorpromazin): do khi sử dụng liều cao có thể có nguy cơ tăng đường huyết.

+ Danazol: không nên dùng cùng insulin do có nguy cơ gây tăng đường huyết và có thể gây nhiễm toan ceton.

+ Các thuốc có chứa tá dược là đường
(lactose, sacarose…).

+ Các hormon bản chất progesteron liều cao.

+ Glucocorticoid.

+ Các thuốc kích thích beta 2 (salbutamol, terbutalin…).

+ Lợi tiểu thiazid và lợi tiểu quai.

Trong các trường hợp này cần giải thích kỹ trước cho bệnh nhân, tăng cường giám sát đường huyết và đường trong nước tiểu để chỉnh liều insulin phù hợp.