Tiêm insulin là việc hàng ngày đối với các bệnh nhân đái tháo đường typ 1 hoặc đái tháo đường typ 2 phải điều trị insulin. Chính vì vậy hiểu được cách tiêm insulin sao cho đúng là việc hết sức quan trọng giúp cho hiệu quả điều trị được tốt nhất.

Tiêm insulin ở đâu là thích hợp ?

Vị trí thích hợp để tiêm insulin là mô dưới da, đó là lớp mỡ nằm ngay dưới hạ bì và trên lớp cơ, nó giúp cho insulin được hấp thụ từ từ và ổn định, bất kể mô mỡ dày cỡ nào, cho phép tính toán chính xác liều dùng, nhờ đó giúp ổn định đường huyết. Ngoài ra, tiêm vào mỡ dưới da sẽ ít đau hơn so với tiêm vào hạ bì hoặc cơ.

Khi tiêm, kim tiêm sẽ đi xuyên qua da (bao gồm biểu bì và hạ bì ), đây là lớp bảo vệ tự nhiên chống lại các tấn công từ bên ngoài, nhưng không được chạm vào cơ.

Tiêm trong da làm tăng hấp thu insulin, nguy cơ trào ngược thuốc và dị ứng cũng cao hơn.

Độ dày của da

Các nghiên cứu gần đây đã chứng minh độ dày của da khá ổn định, trung bình là 2 mm (1,2 mm đến 3 mm), không bị ảnh hưởng bởi tuổi tác, giới tính, chỉ số khối cơ thể (BMI) hoặc chủng tộc.

Do đó, với các loại kim tiêm hiện tại thì nguy cơ tiêm vào trong da là rất thấp.

Cảnh giác với nguy cơ tiêm vào cơ

Tiêm vào cơ sẽ đặt bệnh nhân vào nguy cơ Insulin được đưa vào máu quá nhanh, hậu quả là đường huyết dao động nhiều và nguy cơ cao bị hạ đường huyết, ngoài ra, tiêm vào cơ thường rất đau và có thể gây tụ máu vùng tiêm.

Vi dụ về việc tiêm vào mô cơ
Khuyến cáo của các chuyên gia:

Phải tránh tiêm các loại insulin analog tác dụng kéo dài vào mô cơ do có nguy cơ gây hạ đường huyết nặng. Các bệnh nhân chơi thể thao sau khi tiêm insulin analog tác dụng kéo dài cần được cảnh báo về nguy cơ hạ đường huyết.

Sự hấp thụ Insulin khi tiêm vào mô cơ

Phải tránh tiêm insulin NPH vào mô cơ do được hấp thu nhanh và có thể gây ra hạ đường huyết nặng.

Các insulin analog tác dụng nhanh không nên tiêm vào mô cơ, mặc dù các nghiên cứu đã chứng minh tốc độ hấp thụ ở mô mỡ và mô cơ khi nghỉ là tương đương nhau. Tuy nhiên chưa có nghiên cứu trên mô cơ khi hoạt động thể lực.

Vị trí nào trên cơ thể thích hợp cho việc tiêm dưới da

Vị trí tiêm thích hợp phải tính đến yếu tố tiêm insulin chủ yếu do bệnh nhân tự tiêm ( trừ trường hợp bệnh nhi được bố mẹ tiêm cho) do đó có 4 vị trí tiêm thích hợp là:Bụng, đùi, cánh ta và mông.

Vị trí tiêm insulin trên da

Khuyến cáo của chuyên gia: tốc độ hấp thụ dường như không phụ thuộc vào vị trí tiêm

Có thể tiêm insulin analog tác dụng nhanh ở bất kỳ vị trí nào do tốc độ hấp thụ dường như không phụ thuộc vào vị trí tiêm

Trong khi chờ các nghiên cứu mới, có thể tiêm insulin analog tác dụng kéo dài vào bất kỳ vị trí tiêm thông thường nào

Thuốc GLP-1 có thể tiêm ở bất kỳ vị trí tiêm nào vì dược động học không phụ thuộc vào vị trí tiêm.

Vị trí tiêm cho mỗi bệnh nhân phải dựa vào các yếu tố:

Đặc điểm da của bệnh nhân

Số lần tiêm hàng ngày và dụng cụ tiêm

Lối sống, sở thích và tay thuận của bệnh nhân

Luân chuyển vị trí tiêm

Bênh nhân điều trị bằng insulin nên bảo vệ da tại các vị trí tiêm để sử dụng lâu dài (tiêm được nhiều lần), như tránh gây ra phì đại mô mỡ. Ngày càng có nhiều bệnh nhân được chỉ định điều trị insulin tối ưu gồm ít nhất 4 lần tiêm mỗi ngày.

Một kết quả nghiên cứu cho thấy 44% bệnh nhân tiêm ít nhất 4 lần/ngày và 21% bệnh nhân tiêm cùng một vị trí trong một ngày hoặc vài ngày. 32% bệnh nhân không luân chuyển vị trí tiêm.

Phải coi việc xác lập một hệ thống các vị trí tiêm thường qui cho các bệnh nhân là một phần trong kế hoạch điều trị insulin.

Xây dựng kế hoạch luân chuyển vị trí tiêm
Ví dụ về trường hợp tiêm 4 lần một ngày

Quy tắc “ cùng thời gian cùng vị trí” là phương thức rất đơn giản mà các bệnh nhân tiêm nhiều mũi trong một ngày có thể thực hiện: tiêm ở một vị trí cụ thể trong một khung giờ tiêm (ví dụ: bụng vào buổi sáng, cánh tay buổi trưa, đùi vào buổi chiều và mông vào trước khi đi ngủ) và quy tắc này được lặp lại hàng ngày.